ယေန႔ေခတ္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားသည္ အဂၤလိပ္စံေတာ္ခ်ိန္ုကုိသာ သိၾကေတာ့သည္။ ျမန္မာ အခ်ိန္(၀ါ)နာရီ မည္သုိ႔မည္ပံု သတ္မွတ္သည္ ကုိ ၾကားဖူးနား၀ပင္ ရွိခ်င္မွ ရွိလိမ့္မည္။ က်ေနာ္လဲ မၾကားဘူးေပ ဒါေပမယ့္ သိခ်င္စိတ္ ပ်င္းျပလြန္းသျဖင့္ စာအုပ္စာတန္းမ်ားကုိ ရွာေဖြဖတ္ရႈ ေလ့လာရာမွ ေရွးျမန္မာမ်ား အခ်ိန္ သတ္မွတ္ပံုကုိ Knowledge Sharing အေနျဖင့္ ျပန္လည္ ေဖာက္သည္ခ်လုိက္ရေပသည္။ “စံေတာ္ခ်ိန္(၀ါ)နာရီ ဟူသည္ အခ်ိန္ကာလကုိ သတ္မွတ္ ပုိင္းျခား၍ ဆုိေသာ သေကၤတ ပညတ္စကား ျဖစ္ေလသည္။ ေန႔ ၁၂ နာရီ၊ ည ၁၂ နာရီ ႏွစ္ရပ္ေပါင္း ၂၄ နာရီ ကုိ တစ္ရက္ဟု ယေန႔ေခၚ၏။ ေရွးျမန္မာ တုိ႔ကမူ တစ္ရက္ကုိ ျမန္မာစံေတာ္ခ်ိန္ နာရီေပါင္း ၆၀ ထား၍ သတ္မွတ္ သံုးစြဲ လာခဲ့ၾကသည္။ ယေန႔ တစ္ရက္ အဖုိ႔ ေန႔ ၁၂ နာရီ၊ ည ၁၂ နာရီ အတူအမွ် ထားေသာ္လည္း ျမန္မာစံေတာ္ခ်ိန္၌ ထုိကဲ့သုိ႔ အညီအမွ် ၁၂ နာရီစီ မထားပဲ ေန႔တာ အတုိအရွည္ ကုိလုိက္၍ နာရီဖြဲ႕၍ ထားၾကကုန္၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တစ္ရက္ကုိ ေန႔ ၃၀ နာရီ၊ ည ၃၀ နာရီ ညီမွ်ေသာ လလည္း ရွိသည္။ မညီမွ်ေသာ လလည္း ရွိသည္။ ေန႔နာရီက ညဥ့္နာရီထက္ ပုိေသာ လလည္း ရွိသည္။ ညဥ့္နာရီက ေန႔နာရီထက္ ပုိေသ လလည္း ရ်ိသည္။ ေအာက္ပါ သံေပါက္ကဗ်ာသည္ ေရွးျမန္မာတုိ႔ အသံုးျပဳခဲ့ၾကေသာ စံေတာ္ခ်ိန္ကုိ တြက္ခ်က္ ျပထားသည့္ စံေတာ္ခ်ိန္ ကဗ်ာျဖစ္ေလသည္။ “ပတ္သာတံရွည္၊ တီးသံျမည္၊ လက္ဆည္ကန္စာေရး။ တစ္ဆယ္ေလာင္းမည္၊ ထမ္းပုိးရည္၊ ယင္းသည္ နာရီေမး။ ဆဲ့ႏွစ္လသည္၊ ေန႔ဖုိ႔ရည္၊ ညဥ့္သည္ အၾကြင္းေဆး။´´ ပထမ အပုိဒ္၌ အကၡရာ ၁၂ လံုးပါသည္။ ယင္း ၁၂ လံုးအနက္ တစ္လလွ်င္ တစ္လံုးက် တန္ခူးလက စ၍ ျမန္မာ ၁၂လကုိလည္း ျပသည္။ တစ္လံုးစီေသာ အကၡရာျဖင့္ နံသင့္ ဂဏန္းကုိလည္း ျပသည္။ ဆုိေသာ္ “ပတ္´´ ဟူေသာ စကားလံုးအရ လအားျဖင့္ တန္ခူး၊ နံသင့္ ဂဏန္းအားျဖင့္ “၅´´ ဟု ဆုိလုိသည္။ က်ေရာက္ရာ စာလံုးကုိ မွတ္၍ လကုိ ေရတြက္ပံု ထုိလ၌ နံသင့္ဂဏန္း မည္ေရြ႕မည္မွ် ေကာက္ယူပံုတုိ႔ကုိ ေအာက္ပါ အတုိင္း သိရသည္။ ၁။ ပတ္=ၾကာသပေတးနံ ၊ ၅ ဂဏန္း (တန္ခူးလ) ၂။ သာ = ေသာၾကာနံ၊ ၆ ဂဏန္း (ကဆုန္လ) ၃။ တံ = စေနနံ၊ ၇ ဂဏန္း (နယုန္လ) ၄။ ရွည္ = ရာဟုနံ၊ ၈ ဂဏန္း (၀ါဆုိ) ၅။ တီး = စေနနံ၊ ၇ ဂဏန္း (၀ါေခါင္) ၆။ သံ = ေသာၾကာနံ၊ ၆ ဂဏန္း (ေတာ္သလင္း) ၇။ ျမည္ = ၾကာသပေတးနံ ၅ ဂဏန္း (သီတင္းကၽြတ္) ၈။ လက္ = ဗုဒဟူးနံ၊ ၄ ဂဏန္း (တန္ေဆာင္မုန္း) ၉။ ဆည္ = အဂၤါနံ၊ ၃ ဂဏန္း (နတ္ေတာ္) ၁၀။ ကန္ = တနလၤာနံ၊ ၂ ဂဏန္း (ျပာသုိ) ၁၁။ စာ = အဂၤါနံ ၃ ဂဏန္း (တပုိ႔တြဲ) ၁၂။ ေရး = ဗုဒဟူးနံ၊ ၄ ဂဏန္း (တေပါင္း) အထက္ပါ ဇယားအရ မည္သည့္လ၌ သခ်ၤာဂဏန္း မည္မွ်ရွိေၾကာင္း သိရၿပီးေနာက္ ဒုတိယအပုိဒ္က “တစ္ဆယ္ေလာင္း´´ ဟု ညႊန္းသည့္အတုိင္း တစ္လ တစ္လ တစ္ဆယ္စီ တုိးတုိးၿပီး ေပါင္းရသည္။ ဥပမာ – တန္ခူးလ၌ ရရွိေသာ နံသင့္ဂဏန္ ၅ တြင္ ၁၀ ေပါင္းေသာ္ ၁၅ ျဖစ္လာသည္။ ဤသုိ႔လည္း ၁၀ တုိးတုိး သြားၿပီးေနာက္ “ထမ္းပုိးရည္´´ ဟု ဆုိေသာ ေၾကာင့္ တန္ခူးလ ၁၅ ကုိ တစ္ဆ တုိးလုိက္ေသာ အခါ ၃၀ ျဖစ္လာသည္။ ဤ ၃၀ သည္ တန္ခူးလ၏ ေန႔ စံေတာ္ခ်ိန္ နာရီေပါင္း ျဖစ္သည္။ ညဥ့္သည္ “အၾကြင္းေဆး´´ ဆုိေသာ စကားအရ ေန႔စံေတာ္ခ်ိန္ ေန႔နာရီေပါင္းမွ ၾကြင္းသမွ်သည္ ည နာရီ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တန္ခူးလ၌ စံေတာ္ခ်ိန္မွာ ေန႔ ၃၀၊ ည ၃၀ ရွိေၾကာင္း သိရေလသည္။ တစ္ရက္ကုိ စံေတာ္ခ်ိန္ နာရီေပါင္း ၆၀ သတ္မွတ္ထားသည္တြင္ ေန႔တာ တုိရွည္ လုိက္၍ ေန႔၊ ည နာရီမ်ား ျခားနား သြားပံုကုိ ေအာက္ပါ ဇယားျဖင့္ သိရွိႏုိင္သည္။ လ ေန႔နာရီ ညနာရီ တစ္ရက္နာရီေပါင္း တန္ခူး ၃၀ ၃၀ ၆၀ ကဆုန္ ၃၂ ၂၈ ။ နယုန္ ၃၄ ၂၆ ။ ၀ါဆုိ ၃၆ ၂၄ ။ ၀ါေခါင္ ၃၄ ၂၆ ။ ေတာ္သလင္း ၃၂ ၂၈ ။ သီတင္းကၽြတ္ ၃၀ ၃၀ ။ တန္ေဆာင္မုန္း ၂၈ ၃၂ ။ နတ္ေတာ္ ၂၆ ၃၄ ။ ျပာသုိ ၂၄ ၃၆ ။ တပုိ႔တြဲ ၂၆ ၃၄ ။ တေပါင္း ၂၈ ၃၂ ။ အထက္ပါ စာရင္းကုိ ၾကည့္လွ်င္ ၁၂ ရွိသည့္ အနက္ ၀ါဆုိ လသည္ ေန႔ ၃၆ နာရီ၊ ည ၂၄ နာရီသာ ရွိေသာေၾကာင့္ ေန႔တာ အားျဖင့္ အရွည္ဆံုးေသာလ ညတာအားျဖင့္ အတုိဆံုးေသ လျဖစ္သည္။ ျပာသုိလမွာမူ ည ၃၆ နာရီ၊ ေန႔ ၂၄ နာရီသာ ရွိေသာေၾကာင့္ ညတာ အားျဖင့္ အရွည္ဆံုးေသာလ၊ ေန႔တာအားျဖင့္ အတုိဆံုး ေသာ လျဖစ္ေသာေၾကာင့္ “ေန႔ ၀ါဆုိ၊ ည ျပာသုိ´´ ဟု ဆုိစမွတ္ ျပဳၾကေလသည္။´´ (က်မ္းကုိး ။ ဒဂုန္ဦးစန္းေငြ၏ ကဗ်ာက ေပးေသာ ဗဟုသုတမ်ား)
